سومین جلسه نشانه شناسی سینما روزیکشنبه سوم مهر در شهرکتاب توسط دکتر امیر علی نجومیان  برگزار شد.

دراین جلسه پس ازبررسی فیلم «دیگران» به کارگردانی آلخاندرو آمنبار از لحاظ روایت‌شناسی و نقطه نظر، به مبحث ترامتنیت اشاره شد. رابطه  ترامتنیت در5 شکل خلاصه می‌شود. رابطه  بینامتنیت، رابطه فرامتنیت، رابطه بیش‌متنیت، رابطه سرمتنیت و رابطه پیرامتنیت. بینامتنیت عبارت است از حضوریک متن درمتن دیگر، فرامتنیت، تفسیریک متن بر متن دیگراست. بیش‌متنیت به تلفیق یک متن با متنی قبل و یا بعد آن گفته می‌شود، سرمتنیت زمانی است که متنی زیر شمول متنی دیگر می‌شود و درنهایت پیرامتنیت زمانیست که متنی آستانه ورود متنی دیگر می‌شود.

پس از آن، نجومیان به مبحث نشانه‌شناسی روانکاوانه فیلم اشاره کرد و نظریه‌های «دال خیالی متز» و «اشتیاق و خیرگی لاکان» را معرفی کرد. در نیمه قرن بیستم، نگاه نشانه‌شناختی-روانشناختی لاکان انقلابی را در روانکاوی ایجاد کرد. لاکان تاکید می‌کند که برای فروید بحث نشانه‌ها و زبان آنچنان جدی نبوده است. در واقع فروید به این مساله توجه نکرده است که نظام زبان بر ناخودآگاه هم سیطره دارد.

نجومیان  با اشاره به این مساله که ورود به عالم نشانه‌ای (یا به تعبیر لاکان، نمادین)، ورود به عالم فقدان است، گفت: نشانه‌ها برای آن چیزهایی هستند که وجود ندارند. درواقع وجود نشانه دلیلی است بر نبود مرجع و به دلیل این فقدان، ‌اشتیاق شکل می‌گیرد. پس دال‌ها از نقطه‌ای به نقطه‌ای دیگر می‌رسند و ما با حرکت بی‌پایان از دالی به دال دیگر مواجهیم، در واقع، مجوعه‌ای از دال‌های بدون مدلول.

متز اعتقاد دارد که هر فیلم ببیننده خودش را می‌سازد و هر بیننده فیلم خودش را. هر فیلم نتیجه رویا‌پردازی هر تماشاگراست و درعین حال تماشاگر، معلول فیلم‌هایی است که می‌بیند.

در ادامه سه نظریه آپاراتوس، ‌تماشاگر و خیرگی مورد بررسی قرار گرفت.

و پایان‌ بخش جلسه، مبحث لذت بصری و سینمای روایی بود که نجومیان از دیدگاه لورا مالوی به آن پرداخت.

کارگاه  نشانه‌شناسی سینما روزهای یکشنبه درشهرکتاب بهشتی توسط  کترامیرعلی نجومیان برگزارمی‌شود.

 

 

 نسترن صادقی

شنبه ٩ مهر ۱۳٩٠ساعت ۱٠:٠٧ ‎ق.ظ توسط جوجه زبانشناس نظرات ()

جلسه دوم نشانه‌شناسی سینما روز یکشنبه 27 شهریور ماه 90 در شهر کتاب بهشتی برگزار شد. در این جلسه، ابتدا به بررسی فیلم بادکنک قرمز از دیدگاه نشانه‌ای پرس پرداخته شد.

پس از آن دکتر نجومیان بحث روایت در سینما را مطرح کرد. به این معنا که روایت زنجیره‌ای  از رویدادهاست که با کنش نیت‌مند بر اساس زمان  یا منطق علّی (سببی) نظم یافته و توسط فردی طراحی شده است و البته دارای ساختار یا هدف مشخصی است.

نجومیان اشاره کرد که تدوین یکی از مهمترین ویژگی‌های روایت‌پردازی سینما  است و متز هم اصول گرامری آن را در هشت ساختار خود مطرح کرده است.

برخی اعتقاد دارند که تنها سینمای داستانی روایت‌پردازی می‌کند  ولی برخی هم اعتقاد دارند که همه سینما روایت‌پردازی می‌کند، حتی یک گزارش مستند از یک حادثه در خیابان. شیوه بیان گزارش و لحظه شروع و پایان و دخالت گزارشگر برای انتخاب رویدادها و انتخاب نقطه نظر خود باعث بوجود آمدن روایت می‌شود.

پس از آن انواع راوی در سینما مورد بحث قرار گرفت. اینکه آیا هر فیلمی الزاما دارای راوی هست یا خیر و راوی‌ها به چند گروه تقسیم می‌شوند، از جمله مباحثی بود که نجومیان به آن پرداخت و بعد بحثش را با طرح مساله نقطه نظر ادامه داد:

«نقطه نظر دریک فیلم ،‌ نظرگاه دیداری یک شخصیت است که نگاهش بر یک سکانس حاکم است. نقطه نظر درسینما بیش از هر هنر دیگری نقش مهمی در اداره، کنترل و فریب مخاطب دارد.  در واقع نقطه نظر ،‌ مجموعه‌ای از ارزشها، هنجارها و باورهای یک فرد نسبت به مسائل مختلف است که همان در فیلم جریان پیدا می‌کند و بر مخاطب تحمیل می‌شود. سینمای معاصر، سینمایی با نقطه نظرهای مختلف است و یا کوشش می‌کند نقطه نظرهای متفاوت را در فیلم بگنجاند.» 

 

 نسترن صادقی - خبرگزاری سینمای ایران

 

شنبه ٩ مهر ۱۳٩٠ساعت ۱٠:٠٥ ‎ق.ظ توسط جوجه زبانشناس نظرات ()

اولین جلسه کارگاه نشانه‌‌شناسی سینما در شهر کتاب مرکزی برگزار شد.

کارگاه نشانه شناسی سینما درادامه سه کارگاه نشانه‌شناسی پیشین توسط دکتر امیرعلی نجومیان برگزار می‌شود.

نشانه شناسی سینما حوزه‌ای بسیار پیچیده  و مملو از نظریه‌های متفاوت است اما از آنجا که برنامه‌ریزی شهر کتاب براین است که تمامی دوره‌های نشانه‌شناسی در یکسال به پایان برسد، از این رو این کلاسها هر یک به صورت فشرده در 5 جلسه ارائه می‌شود.

نجومیان تاکید کرد که در این کلاس‌ها بیشتر سعی می‌شود تا به طرح نظریه‌های اصلی در این حوزه پرداخته شود. همچنین قرار بر این شد در هر جلسه فیلمی معرفی شود و دانشجویان بر اساس مباحث تدریس شده یاداشتی در مورد آن بنویسند و در جلسه بعد به تحلیل فیلم بپردازند.

 

در اولین جلسه این کارگاه، نجومیان به مبحث زبان فیلم و نشانه‌شناسی کریستین متز بر اساس نظریات سوسور پرداخت. آرای متز، نخستین و موثرترین نظریه‌پرداز حوزه سینما، به طور خلاصه مورد بررسی قرار گرفت. به عقیده متز، زبان فیلم با زبان کلامی تفاوت دارد. در واقع سینما دارای زبانی است که نظام زبانی ندارد و دارای قواعد از پیش تعیین شده و مشخصی نیست. پس از آن، امیرعلی نجومیان، به پنج کانال رمزگان فیلم از دیدگاه متز پرداخت که عبارتند از تصویر، نشانه‌های نوشتاری، گفتگوهای ‌انسانی، موسیقی و صدا.

دکترنجومیان در ادامه 8 سازه بزرگ هم‌نشینی را معرفی کرد و در نهایت با طرح 14 سوال از دانشجویان خواست که به تحلیل فیلم بادکنک قرمز ساخته آلبرت لاموریس (1956) بپردازند.

دکتر امیرعلی نجومیان، پس از تحصیلات کارشناسی در دانشگاه شهید بهشتی دررشته زبان و ادبیات انگلیسی، در رشته ادبیات انگلیسی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری در دانشگاه لستر انگلستان به تحصیل پرداخت. وی هم اکنون دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید بهشتی است.

گفتنی است سه دوره پیش نشانه‌شناسی عبارت بودند از مبانی نشانه‌شناسی (مدرس: دکتر فرزان سجودی) نشانه‌شناسی اجتماعی (مدرس: دکتر فرهاد ساسانی )،  و نشانه‌شناسی تصویر (مدرس: فرزان سجودی).

 نسترن صادقی- لینگویستیکا

شنبه ٩ مهر ۱۳٩٠ساعت ٩:٥۸ ‎ق.ظ توسط جوجه زبانشناس نظرات ()

 

 

سبزترین مدرسه تابستانی

 

 

 مدرسه تابستانی امسال در فضایی متفاوت از سال‌های پیش در طبیعت سرسبز مازنداران برگزار شد. دانشجویان و فارغ‌التحصیلان و علاقمندان به زبانشناسی در کنار استادان خود 5 روز دانسته‌های خود را در محیطی گرم و صمیمی دوره کردند.

انجمن زبانشناسی با تجربه در سه مدرسه قبلی در این مدرسه موفق‌تر از قبل ظاهر شد که البته نقش عمده‌اش به دوش دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائم‌شهر بود که از 13 تا 15 شهریور با برگزاری 5 نشست پذیرای اعضای این انجمن شد.  

روز دوازدهم ساعت ساعت 4 از پژوهشگاه علوم انسانی حرکت کردیم. شاید که راه طولانی بود ولی گرمی فضای آن جمع راه را بسیار بر ما کوتاه کرد. استادانی که ما را در مسیر همراهی می‌کردند: دکتر صفوی، دکتر مدرس خیابانی که تقریبا مثل همیشه همه زحمت‌ها بر عهده او بود، گلرخ دکترسعیدنیا، دکتر فرزانه فرحزاد، ‌دکتر الخاص ویسی  و ... .

هرچند در طول نشست‌ها استادان دیگری هم به جمع ما پیوستند از جمله دکتر عاصی،‌ دکتر شقاقی، دکتر آقاگلزاده، ‌دکتر افراشی، دکتر خسروی‌زاده،

و استادانی که بر طبق برنامه انتظار دیدنشان را داشتیم ولی از مصاحبتشان محروم ماندیم. دکتر فرزان سجودی،‌ دکترعادل رفیعی،‌ دکتر گلناز مدرسی و  دکتر امید طبیب‌زاده.

 صبح روز دوشنبه، 13 شهریور مراسم افتتاحیه چهارمین مدرسه تابستانی انجمن زبان‌شناسی شروع شد. دکتر مرزبان، استادیار گروه زبان انگلیسی دانشگاه آزاد قائمشهر، سخنرانی کوتاهی در خصوص برگزاری این مدرسه  و فعالیت‌های دانشگاه ارائه دادند.

 

سپس، دکتر کورش صفوی، نایب رئیس انجمن زبان شناسی ایران، با معرفی انجمن زبانشناسی و فعالیت‌های آن ابراز امیدواری کرد که مدرسه‌های تابستانی همچنان ادامه پیدا کند تا بتوانیم همکاری این انجمن  را با دانشگاه‌های دیگر گسترش دهیم.

 

برنامه کارگاهها

 

روز اول همایش

 

برنامه کارگاه‌ها با کارگاه صرف و به ریاست دکتر شقاقی شروع شد. در این کارگاه دو مقاله «نقش‌زدودگی و همتابینی در زبان فارسی» و «نقش‌زدودگی و ساخت ارگاتیو دوجزئی صرفی در فارسی میانه و لاری» به ترتیب ازسوی آزاده میرزایی و آرمان ذاکر ارائه شد و در ادامه دکتر شقاقی، در خصوص روش تحقیق در مبحث صرف سخنرانی کرد.

بخش دوم برنامه‌ها به زبانشناسی پیکره‌ای به ریاست دکتر شهرام مدرس خیابانی  اختصاص داشت. در این بخش شاهد 4 مقاله بودیم. کیومرث جهانگردی با مقاله «معرفی و پیشینه زبان‌شناسی پیکره‌ای»، سعید صفری، با مقاله «مروری بر سیر تکامل و انواع پیکره های زبانی» ، سوسن قلی‌زاده، با مقاله «بررسی واژه‌های عمومی پربسامد مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی» در این برنامه شرکت کرده بودند و دکتر شهرام مدرس خیابانی نیز به بررسی نمونه‌هایی از پژوهش‌های پیکره‌بنیاد در زبان فارسی پرداخت.

آخرین بخش برنامه، میزگردی  بود با موضوع روش تحقیق در زبان‌شناسی که به ریاست دکتر عاصی و با حضور دکتر آقاگلزاده و دکتر شقاقی برگزار شد.

 

روز دوم همایش

 

روز دوم روز معنی‌شناسی و نشانه‌شناسی بود. برنامه‌های آموزشی- پژوهشی معنی‌شناسی با ریاست دکتر افراشی شروع شد. در این برنامه، خانم دکتر عظیمی‌فر به بحث آشنایی با نشانه‌شناسی و معنی‌شناسی پرداخت و خانم دکتر عبدالکریمی در خصوص زبان و فرازبان سخنرانی کرد و در پایان این بخش دکتر افراشی به مفهوم «فرازبان معنایی طبیعی» اشاره کوتاهی داشت.

 

بخش دوم کارگاه، با عنوان «آشنایی با نظریه فرازبان معنایی طبیعی» سه مقاله دیگر به ترتیب از دکتر افراشی با عنوان «فرازبان معنایی طبیعی: خاستگاه نظری و مبانی»،  مهتاب نورمحمدی و مهناز ذوالفقاری با عنوان «تحلیل استعاره در قالب نظریه فرازبان معنایی طبیعی» و مرتضی طاهری و کیومرث جهانگردی با عنوان «نگاهی به جنبه‌های کاربردشناختی نظریه فرازبان معنایی طبیعی: فرهنگ‌نگاری» ارائه شد.

و بخش آخر کارگاه به میزگرد مسائل معنی‌شناسی و نشانه‌شناسی با حضور دکتر صفوی و خانم دکتر پروانه خسروی‌زاده و خانم دکتر گلرخ سعیدنیا اختصاص پیدا کرد.

و در نهایت گذاری در طبیعت زیبای مازندران  و تفریحگاه «جوارم»،  و آنهم در جمعی صمیمی و گرم حال و هوای دیگری به آن روز بخشید.

 

روز سوم همایش

 

15شهریور نیز شاهد سه نشست بودیم. بخش اول کارگاه به حوزه واج‌شناسی اختصاص داشت و دکتر الخاص ویسی، از سخنرانی خود را با موضوع «تعامل آهنگ و تجزیه و تحلیل کلام در گفتار زبان فارسی» ارائه کرد و سپس نوبت به مقاله دکتر گلناز مدرسی قوامی شد. از آنجا که به علت مشغله کاری نتوانسته بود در مدرسه شرکت کند و تنها مقاله خود را ارسال کرده بود، بر این اساس از مرتضی طاهری خواسته شد تا متن سخنرانی دکتر مدرسی را با عنوان  «روش تحقیق در واج‌شناسی» قرائت کند.

 بخش دوم این برنامه ، میزگردی بود با موضوع « بررسی مطالعات ترجمه» با حضور دکتر فرزانه فرحزاد و دکتر سعیدنیا. دکتر فرحزاد  در سخنرانی خود به بررسی مطالعات میان‌رشته‌ای ترجمه پرداخت و ارتباط  ترجمه با سایر علوم مانند زبان‌شناسی، تحلیل گفتمان، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی را معرفی کرد. در ادامه گلرخ سعیدنیا با ذکر مثال  و به شکل عملی به تفاوت در ترجمه‌ها و تغییر اجتناب‌ناپذیر متون هنگام ترجمه و دخالت‌های مترجم هنگام ترجمه از جمله دخالت‌های فردی، سیاسی و یا فرهنگی پرداخت.

 بخش آخر، میزگرد بررسی مسائل زبان‌شناختی ایران به ریاست دکتر کورش صفوی برگزار شد. در این نشست سوالات حضار در خصوص موضوعات مختلف زبانشناسی از  سوی استادان مربوطه پاسخ داده شد.

 و همچنین دکتر شهرام مدرس خیابانی توضیحاتی در خصوص انجمن زبان‌شناسی ایران و فعالیت‌های آن و برگزاری مدرسه‌های تابستانی ارائه کرد.

 

 مراسم اختتامیه

 

 و بعد از آن، مراسم اختتامیه با حضور معاونین و مسئولین دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائمشهر و حاضرین انجام شد. در این مراسم  دکتر مرزبان، به نمایندگی از دانشگاه  درخصوص فعالیت‌های دانشگاه سخنرانی کرد و دکتر صفوی هم به نمایندگی ار انجمن زبان‌شناسی از برگزارکنندگان این مدرسه تقدیر و تشکر کرد و  در پایان  لوح تقدیر و سپاس از سوی انجمن زبان‌شناسی ایران به مسئولین دانشگاه آزاد اسلامی، سخنرانان و دست اندر کاران برگزاری مدرسه اهدا شد.

بازگشت

روز 16 شهریور  و پس از برگزاری موفق این همایش،‌ اعضای انجمن زبانشاسی به سمت تهران حرکت کردند.

به امید شرکت در مدرسه تابستانی 91.

 

 

 نسترن صادقی- خبرنامه انجمن زبانشناسی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شنبه ٩ مهر ۱۳٩٠ساعت ٩:٥٤ ‎ق.ظ توسط جوجه زبانشناس نظرات ()