با درود

 

زبانشناسی و مردم‌شناسی در هم آمیخت

زبان وسیله‌ای برای بیان عقاید نیست، بلکه شکل‌دهنده عقاید است. جهان تا حدی ساخته و پرداخته زبان ماست.» این‌ها نظریات ساپیر، زبانشناس معروف آمریکایی است. فردا همزمان با بیست و شش ژانویه، صد و بیست و پنجمین زادروز اوست و "ایبنا" نگاهی دارد به مهم‌ترین آرا و آثارش.\

خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): ادوارد ساپیر، مردم‌شناس و زبانشناس، ۲۶ ژانویه سال ۱۸۸۴ در لونن‌برگ آلمان به دنیا آمد و در پنج سالگی به آمریکا مهاجرت کرد.

مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشدش را در رشته زبانشناسی تاریخی آلمانی دریافت کرد و تحصیلات دکترایش را سال ۱۹۰۹ در رشته مردم‌شناسی از دانشگاه کلمبیا به پایان رساند. در همان‌جا بود که با فرانس بوآس آشنا شد و بوآس مشوقش شد برای انجام تحقیقات ساپیر در زبان‌های بومی آمریکایی‌ها.

ساپیر با کمک‌های بوآس به بررسی زبان در حال انقراض «یانا» از زبان‌های شمال کالیفرنیا پرداخت.

مدتی در دانشگاه کالیفرنیا و پنسیلوانیا تدریس کرد. بین سال‌های ۱۹۱۰ تا ۱۹۲۵، به مدیریت بخش مردم‌شناسی موزه ملی کانادا منصوب شد و تا هنگام مرگش به تدریس در دانشگاه شیکاگو و یل پرداخت.

وی یکی از پیشگامان زبانشناسی ساختاری آمریکا  و از تاثیر‌گذار‌ترین شخصیت‌ها در چندین مکتب زبانشناسی بود. مطالعات ساپیر هم در زبان‌ها بود و هم در رفتارگرایی فرهنگی و شکل‌گیری شخصیت. ساپیر اعتقاد داشت که زبان، درک انسان را می‌سازد. او به ارتباطات میان شخصیت، ‌گفتار و رفتار اجتماعی می‌پرداخت. او یکی از نخستین دانشمندانی بود که به رابطه میان مطالعات زبانی و انسان‌شناسی پی برد.

او در مدت رندگی‌اش، شاگردان بسیاری را آموزش داد. برخی از شاگردان معروف او که خود دانشمندان بزرگی شدند، مجموعه مقالات خود را که بر اساس مطالعات او نوشته بودند، جمع‌آوری کردند و در کتابی با عنوان «فرهنگ، ‌زبان و شخصیت» به چاپ رساندند و به او تقدیم کردند.

«بنجامین ورف» هم از شاگردات او بود که از برخی پیشنهادات ساپیر در مورد تاثیر زبان بر تفکر افراد استقبال کرد و به مطالعه در آن‌ها پرداخت و در دوره‌ بیماری ساپیر، به جای او به تدریس در کلاس‌هایش پرداخت و از همین‌جا، نظریه مشترکش با بنجامین ورف شکل گرفت.

نظربه ساپیر – ورف می‌گوید: زبان بر چگونگی درک افراد از واقعیت تاثیر می‌گذارد. به زبان ساده،‌ محتوای زبان با محتوای فرهنگ در ارتباط است و ساختاز زبان به ساختار فرهنگ وابسته. زبان در حیات آدمی تاثیری ژزف و فراگیر دارد.

ساپیر به بررسی رابطه ادبیات با زبانشناسی می‌پرداخت و به موسیقی از چشم‌انداز زبانشناسی نگاه می‌کرد. او مردم‌شناسی و روان‌شناسی را از رهگذر همین علم مرور ‌کرد.

او معتقد بود: هیچ‌چیز در زبان ثابت نیست. زبان همیشه در حال تغییر است و در نتیجه به همان اصطلاح «تغییر در زبان» می‌رسد.

ساپیر، زبان را مجموعه‌ای از نمادهای دلبخواهی گفتاری که بیانگر صورت‌های ذهنی که همان فکر یا معنی است، تعریف می‌کند. با این‌ حال هر چند که او فکر و گفتار را بسیار به هم نزدیک فرض می‌کند، اما آن‌ها را برابر نمی‌داند.

او می‌گوید: هر زبان دستور زبان خود را دارد و از این لحاظ هیچ زبانی نست به دیگری برتر نیست. او زبان را نظامی نمادین و همگون می‌داند که برای ارتباط و اندیشیدن به کار می‌رود.

ساپیر، زبان را محصول فرهنگ و اجتماع می‌داند که بر پایه شالوده‌های زیستی و روانشناختی نیز قرار دارد.

«زبان، درآمدی در مطالعه سخن گفتن»‌ منتشر شده در سال ۱۹۲۱ یکی از مهم‌ترین کتاب‌های ساپیر بوده و هست. این کتاب در سال ۱۳۷۶ به قلم ‌علی‌محمد حق‌شناس به فارسی برگزدانده شده.

ادوارد ساپیر در ۴ فوریه ۱۹۳۹ به دنبال حمله قلبی در کانکتیکات از دنیا رفت.

برخی دیگر از آثار ساپیر عبارتند از:
ریشه‌شناسی زبان سانسکریت ۱۹۰۷
متونی به زبان ویشرام ۱۹۰۹
متونی به زبان یانا ۱۹۱۰
تکرار اسم در زبان کوماکس ۱۹۱۵
زمان در فرهنگ بومیان آمریکا ۱۹۱۶
متونی به زبان نوکتا ۱۹۳۹
گزیده نوشته‌ها ۱۹۴۹
روانشناسی فرهنگ ۲۰۰۲

 

http://www.ibna.ir/vdccxiq1.2bqie8laa2.html

 

بدرود

دوشنبه ٤ خرداد ۱۳۸۸ساعت ۱٠:٢٦ ‎ق.ظ توسط جوجه زبانشناس نظرات ()